Anatomie van een SKOS Thesaurus

Een SKOS Thesaurus is een gestructureerde verzameling termen die worden gebruikt om concepten en hun onderlinge relaties te beschrijven. In PoolParty wordt SKOS (Simple Knowledge Organization System) toegepast om semantische structuren op te bouwen en kennis efficiënt te organiseren.

De PoolParty Semantic Suite is ontwikkeld met als belangrijkste doel dat gebruikers eenvoudig hun thesaurus kunnen beheren. De interface en weergaven zijn intuïtief ontworpen, zodat er geen diepgaande semantische kennis nodig is om aan de slag te gaan.

In dit hoofdstuk worden de belangrijkste componenten van een SKOS Thesaurus behandeld en wordt uitgelegd hoe de hiërarchische structuur binnen PoolParty functioneert.

Hierarchische boom weergave

Project Image 1

Afbeelding 1: Hierarische Boom weergave.

In PoolParty wordt aan de linkerkant van het scherm een overzicht weergegeven van het project, de concept schemes en de concepten in een hiërarchisch diagram [Afbeelding 1].

Elke node in het diagram heeft een specifieke kleur, die aangeeft tot welk type deze behoort:

Goed om te weten: In deze handleiding wordt de Cocktails Thesaurus als voorbeeld gebruikt.

Image Project

Een project kun je zien als de container waarin de projectonderdelen, zoals thesauri en lijsten, zijn opgenomen.

Door op dit onderdeel te klikken, wordt een gedetailleerd overzicht van het project geopend, waar ook de metadata kan worden aangepast [Afbeelding 2].

Project Image 1

Afbeelding 2: Project metadata weergave.

Image Concept scheme (Paars)

Een concept scheme is een structuur die concepten binnen een specifiek domein organiseert. Het definieert een hiërarchie of relaties tussen concepten, maar biedt niet altijd de rijkdom aan relaties die in een thesaurus te vinden is.

In PoolParty kun je concept schemes gebruiken als de bredere organisatorische structuur (bijvoorbeeld “Sauces”) en binnen deze schema’s thesauri opbouwen om rijkere relaties tussen termen te definiëren. Een concept Scheme zegt iets over een set termen, maar is zelf geen onderdeel van de thesaurus. Een concept scheme kan meerdere top-concepten en concepten bevatten en geeft de hierarische relatie tussen deze concepten weer.

Goed om te weten: Achter elke concept scheme of term staat tussen haakjes het aantal termen dat er direct onder valt.

Image Top concepten / top termen (Donker groen)

Topconcepten / top termen worden weergegeven in donker groen. Deze concepten bevinden zich op het eerste niveau onder een concept scheme en hebben subconcepten onder zich. Een topconcept heeft een narrower-relatie met de subconcepten, terwijl de subconcepten op hun beurt een broader-relatie met het topconcept hebben.

Image Concepten (groen)

Concepten hebben een broader-relatie met een topconcept, maar kunnen ook subconcepten en daar weer onderligende subconcepten hebben.

Termen invoeren en wijzigen

Toptermen en termen kunnen worden toegevoegd en gewijzigd.

  • Je kunt gericht zoeken naar een term door deze in te voeren in het zoekvak.
    Image
  • Je kunt ook door de thesaurus bladeren door termen uit te klappen met de pijltjesknoppen naast de termen.
    Image
  • Als een term geen Narrower termen heeft, wordt er geen pijltje links naast de term weergegeven.

Term aan andere termen koppelen

Wanneer je een term aanklikt (selecteert), wordt deze geel gemarkeerd. De gegevens over de term verschijnen in het rechterscherm.

Je kunt een Broader of Narrower term toevoegen door in het vakje NARROWER of BROADER op het Image kettinkje te klikken.
Image In het opzoekscherm dat verschijnt, kun je de juiste term selecteren met behulp van Auto Complete.
Daarnaast kun je de gewenste term ook vanuit het linkerscherm naar het juiste vak in het rechterscherm slepen.
Image

Indeling scherm van een Term

In het rechterscherm staan de velden waarmee je een term kunt documenteren.

  • In het rechterdeel van het scherm (groen) kan een term beschreven worden met de datatype properties zoals labels, teksten en links. Project Image 1

  • In het linkerdeel van het scherm (blauw) kan een term relationeel verrijkt worden met oobjecttype properties zoals skos:broader, skos:narrower, skos:exactMatch. Project Image 1

Labels en teksten kunnen aan een term worden toegevoegd door op het Image plusteken aan de linkerkant te klikken voor onder andere skos:prefLabel, skos:altLabel en skos:scopeNote.

  • skos:altLabel kan worden omgewisseld met skos:prefLabel door op de knop met omwisselpijltjes aan de rechterkant te klikken.
  • Ingevoerde teksten en labels kunnen worden gewijzigd door op het Image pennetje links van de tekst te klikken.
  • Labels en teksten kunnen worden Image verwijderd door op de “x” aan de linkerkant te klikken.
  • Alle termen en teksten kunnen zowel in het Nederlands als in de extra taal die is gekozen voor de thesaurus worden toegevoegd.

Let op: Definitions en Scope Notes kunnen lange teksten bevatten, maar er mogen geen bijzondere tekens of nieuwe alinea’s worden gebruikt bij het invoeren van teksten.
Zodra je een bijzonder teken of een harde return invoert, kleurt het tekstvak rood als waarschuwing.

Zie ook